Priprema pčelinjih društva za narednu pčelarsku sezonu

Avgust je mjesec kada počinje priprema pčelinjih društva za narednu pčelarsku sezonu. Ovaj period je bez većih padavina i uglavnom je bezpašni period, zato svaki pčelar treba obratiti pažnju na predstojeće obaveze u pčelinjaku jer i mali propust u ovom period se kasnije teško nadoknađuje.

Zbog toga je neophodno da pčelar u avgustu odradi sljedeće radove:

  • Izvrši detaljan pregled pčelinjih društva;
  • Sanira slaba društva i mijenja stare matice lošijeg kvaliteta;
  • Suzbija parazite pčela i legla;
  • Slabija društva prihrani, štiti pčele od osa, stršljena, moljaca;
  • Poboljša ventilaciju u košnici kao i obezbjedi „šareni hlad“ i tako štiti pčele od visoke temperature;

Prvi posao na pčelinjaku u avgustu je obavljanje detaljnog pregleda svih pčelinjih zajednica radi utvrđivanja njihovog zdravstvenog stanja, kvaliteta matice na osnovu legla i utvrđivanja količine hrane (meda i polena).

Ako su ti parametri zadovoljeni onda su nam zajednice jake. Kod pregleda trebalo bi ramove iz centralnog dijela, iz kojih nisu izašle dvije-tri generacije legla premjestiti na bočne strane, jer u nove ramove teže, matica polaže jajašca, a i hladniji su za zimovanje, a ramove sa pergom i medom približimo centralnom delu.

Kada se naiđe na zajednicu sa lošom maticom ista se mijenja, ili se spaja sa nekim od nukleusa koji u sebi imaju mladu maticu i to preko novinskog papira. Matica u avgustu i septembru položi ukupno 15.000-20.000 jaja, iz kojih će se izvesti isto toliko pčela, a taj broj pčela dovoljan da društvo prezimi.

Spajanje slabih društava, odnosno društava sa nedovoljnim brojem pčela radilica, takođe je jedna od bitnih radnji koju bismo trebali da izvršimo u ovom mesecu.

Jedan od najbitnijih radova je suzbijanje parazita pčela i legla gde prednjači krpelj odnosno varoa. Varoa je invaziona parazitska bolest larvi, lutki i odraslih pčela koju prouzrokuje (krpelj) varoa. To je veliki krpelj vidljiv golim okom, tijelo je prekriveno ovalnim veoma tvrdim hitinom. Ženka je smeđe – crvenkaste do kestenaste boje, duga 1.0 – 1.7 mm, a široka 1.5 -1.9 mm. Cijelo tijelo je ovalno, spljošteno i nazubljeno, pokriveno veoma sitnim dlačicama. Na larvama i lutkama pčela lako se uočava krpelj. Imaju veoma dobro razvijen usni aparat i služi za razbijanje pčelinjeg hitina između članaka i za sisanje pčelinje krvi (hemolimfe). Mužjaci krpelja imaju slabo razvijen usni aparat i ne mogu sisati krv iz pčele, a i kratko žive. Sa početkom proljećnog razvoja prvog legla, započinje i razvoj varoe. Ženka varoe polaže jaja pored pčelinje larve u ćeliju gde posle 2 dana iz jaja izlaze larve koje potom prelaze u lutke i na kraju, u odraslog parazita. Cijeli ciklus razvoja odigrava se u poklopljenom leglu i to, ukoliko ga ima, radije trutovskom jer ih ono privlači većom količinom juvenilnog hormona. U poklopljenom leglu varoa i polno sazreva, pari se, posle čega mužjaci uginjavaju, a ženke se hrane krvlju lutke i mlade pčele. Kada mlada pčela napusti ćeliju i ženke parazita izađu sa njom u jednu ćeliju saća može da položi do pet jaja. Razvoj krpelja je tri puta brži od razvoja larve pčele, ukupan razvoj krpelja ženke traje 8-9 dana, a mužjaka 6-7 dana.

Avgust pa i druga polovina jula su mjeseci u kojima se sprovode opšte mjere borbe protiv varoe. Poznato je da ženke varoe polažu jaja prvenstveno u trutovske ćelije. Početkom avgusta skoro da i nema trutovskog legla i krpelj prelazi na legla radilice. U avgustu matica smanji polaganje jaja, a krpelj nastavlja razvoj, pa je nužno nastaviti sa njenim suzbijanjem. Ukoliko se zaštita od varoe ne obavi blagovremeno, veliki je rizik za pčelinje društvo. U prisustvu velikog broja ovih krpelja, pčele gube odbrambeni imunitet i higijensko ponašanje, tako da razni mikroorganizmi mogu izazvati teška oboljenja kao što su američka kuga, nozemoza i dr. Svako jaje koje matica položi posle 1. avgusta, biće zimska pčela. U to leglo varoa više ne sme da ulazi. Zaštitu od varoe treba početi poslednjih dana jula, intenzivirati u avgustu, da bi se završila do 10 – 15. septembra. Tretiranje pčelinjih zajednica posle 15. septembra, naročito ako nisu primenjivane od jula do septembra, daju slabije rezultate.

Za suzbijanje varoe primenjuju se različite metode:

  • Biološke metode;
  • Hemijske metode-primena hemijskih sredstava (akaracidima).

Biološki metod predstavlja postavljanje okvira građevnjaka kojim se uklanja oko 50% pa i više ovog parazita. Treba ga koristiti u toku čitave sezone, sve dok u košnici postoji trutovsko leglo. To je okvir sa mladim nepoklopljenim leglom koji se postavlja u pčelinju zajednicu i u koji varoe polažu jaja. Kada je leglo poklopljeno, okvir se vadi i vosak pretapa. Za 5 do 6 dana se može ponoviti postupak.

Hemijski metod u tretiranju varoe predstavlja upotrebu preparata koji posle paljenja dime i  koji su u određenim koncentracijama otrovni za varou, a neće naškoditi pčelama. Postoji veliki broj akaricida za suzbijanje varoe koji kao aktivnu supstancu sadrže mravlju kiselinu, amitraz, timol itd. Postoje i  registrovani lijekovi (antiakaracidi) koji se u proizvode u obliku štapića natopljeni lijekom koji se stavlja u plodište u periodu 1-15 avgusta i koji se nakon 20-25 dana vadi iz košnice.

Najbolji uspjeh se postiže ako se kombinuju ove dvije metode.

Postoje i drugi oblici lekova i to dimni, kontaktni, rasprskavajući i dr. Veoma je bitno da se pridržavamo upustava o korišćenju lijekova. Borba protiv varoe veoma je važna na širem prostoru jer se parazit varoe brzo širi i na pčelinja društva u kojima se varoa suzbijala, ukoliko u blizini ima zaražena društva ili je zajednička paša.

Pošto je u avgustu slab unos nektara, ili ga uopšte nema, pčelari moraju spremiti pčelinja društva sa manje meda. Period  od 15. avgusta do 15. septembra je vrijeme kada treba uraditi  prihranjivanje pčelinjih društava i izvođenje što većeg broja mladih pčela, jer je to praktično najvažniji posao na pčelinjaku u ovom periodu.

 

Prihranu možemo vršiti na dva načina:

  1. stavljanjem punih ramova meda u zbijeg,
  2. prihranom šećernim sirupom.

Prihrana medom je bolja za pčelu, ali ako nema meda prihrana se može vršiti i šećernim sirupom.

Samo zdrava i jaka pčelinja društva sa oko 15.000 do 20.000 pčela mogu uspješno da prezime i dočekaju prvu pčelinju pašu. Nukleusi mogu da prezime minimalno sa 5000 jedinki. Prihranjivanje treba vršiti sve dok se ne obezbijedi dovoljna količina rezervne hrane.